mostar (1)

 

Hercegovina predstavlja geografsku i historijsku regiju u južnom dijelu naše države Bosne i Hercegovine.

To je historijska pokrajina u središnjem dijelu Vanjskih Dinarida, a to je ujedno i prostor koji obuhvata slivno područje rijeke Neretve, te na taj način hidrografski gravitira slivu Jadranskog mora.
U geografskom pogledu prostor Hercegovine jasno je određen, a granica prema Bosni ide linijom Zavelim-Vran-Raduša-Bitovnja-Bjelašnica-Treska- vica-Lelija-Zelengora-Volujak-Maglić.

U prostoru Hercegovine je i prirodni izlaz naše zemlje na Jadransko more u sektoru Neum-Klek.
Međutim, Hercegovina nije samo geografski pojam – ona je i stanje duha. Prostor je to koji je kroz historiju bio pulsirajuća tačka susreta Istoka i Zapada. Došavši u ove prostore, čovjek sa Zapada se trudio da svojom akcijom mijenja zatečeno stanje, a čovjek sa Istoka je, pak, nastojao da kontemplacijom dokuči višu razinu smisla. A obojica su se pri tome osjećali kao kod kuće, jer je Hercegovina duhom otvorena prema Svijetu, što je i njena najprobranija odlika kroz vrijeme.

U imenu naše zemlje, Bosne i Hercegovine, kako je već poznato, sadržani su nazivi dviju historijskih i na sociogeografskim obilježjima zasnovanih političko-teritorijalnih cjelina. Nazivi su različitog porijekla i starosti.

Ime Bosna je hidrografskog porijekla i potiče od istoimene rijeke Bosna, Bosina, Bosana i prvi put se u pisanim izvorima spominje sredinom X stoljeća u djelu bizantijskog cara Konstantina Porfirogeneta „De Administrando imperio“.[1]

Ime Hercegovina prvi put se dokumentovano spominje 1449. godine.

Drugi pak, izvori kažu da se ime Hercegovine prvi put javlja pod tim imenom 1454. godine u pismu bosanskog sandžakbega Isa-bega Ishakovića.

[1] Bosna je tada obuhvatala područje oko gornjeg i srednjeg toka rijeke Bosne.

[2] Srednjovjekovna oblast, prvobitno u slivu lijevih pritoka Neretve, a kasnije je proširena na susjedna područja.

[3] Prema Porfirogenetu područje od Dubrovnika do Neretve.

 

Naseljavanje prostora Hercegovine datira još od najstarijih vremena, od prahistorije pa do danas. O tome svjedoče brojna arheološka nalazišta i građevine iz raznih perioda historije.

Zbog feudalnih odnosa koji su vladali tokom srednjeg vijeka uglavnom su bila razvijena naselja seoskog tipa. Dolaskom Osmanlija na ove prostore nastali su novi političko-geografski i društveno-geografski uslovi koji su doprinijeli jačoj urbanizaciji. Na razvoj urbanizacije u ovom periodu velikog uticaja imala je tursko-orijentalna kultura, te ekonomski odnosi koji su vladali u Carstvu. Još jedan važan faktor razvoja naselja u ovom periodu su putne komunikacije duž kojih naselja nastaju, ali i razvojem zanatstva nastaju obrtni i trgovački centri. Dolaskom Austro-Ugarske započinje i nova faza urbanizacije i industrijalizacije. Dolazi i do razvoja željezničkog saobraćaja, što uvjetuje i razvoj trgovačkih središta lokalnog značaja. Tako su u dolini Neretve urbanizovani Jablanica i Čapljina.

Razvoj naselja, posebno gradskog tipa, te savremena arhitektura napredovala je nakon Drugog svjetskog rata, a nastavlja se i danas.

Obzirom na nastanak i širenje gradova oni se međusobno razlikuju po izgledu i građevinama. U jedno istom gradu mogu se primjetiti različite gradske četvrti koje datiraju iz različitih epoha njihovog nastanka.

U važnije hercegovačke gradove spadaju: Mostar, Trebinje, Konjic, Stolac, Neum, Međugorje, Počitelj…

 

Mostar je izuzetan grad u svakom smislu te riječi, a njegova ljepota je daleko veća od njegovog Starog mosta, dok je sama šetnja kroz Mostar-šetnja kroz prošlost. Njegove drevne zidine pričaju vječne priče o starim vremenima.

Danas je Mostar grad u tranziciji, a njegova trenutna borba za očuvanje svog identiteta kako multietničke zajednice je primjer koji je inspiracija za budućnost.

Najznačajnije turističke znamenitosti Mostara su: Stari Grad sa Starim mostom, Karađozbegova džamija, Franjevačka crkva sa najvećim zvonikom u Bosni i Hercegovini, Bišćevića sokak sa poznatom Turskom kućom, historijsko naselje Brankovac,sa kućama i avlijama starih mostarskih porodica građeno u osmanskom stilu, staro naselje Blagaj sa vrelom Bune i čuvenom blagajskom Tekijom,te starim gradom osnivača Hercegovine herceg Stjepana Kosače, park prirode „Ruište“ na planini Prenj,rezervat prirode „Diva Grabovica“, kuća Alekse Šantića, velikana bh. pjesništva, Muzej Hercegovine, partizansko groblje u Mostaru…
 

Tekija u Blagaju tokom svog postanka pripadala je raznim derviškim redovima, najprije begtašijama, a zatim halvetijama i kaderijama. Danas je predvođena vekilom (zamjenikom šejha) nakšibendijskog reda. Tekija je obnavljana nekoliko puta, a 2012.godine vraćen joj je autentičan izgled, a nosioc projekta obnove 600 godina stare tekije bila je Islamska zajednica u BiH,a turska agencija Fidan Tours investirala je novac potreban za obnovu. Zbog toga joj je tekija ustupljena na korištenje u trajanju 33 godine. Pored tekije valja još spomenuti i blagajsku utvrdu ili Stjepangrad,koja predstavlja zasebnu teritorijalnu cjelinu odvojenu od samog naselja. Utvrda je izgrađena na veoma visokoj i strmoj nepristupačnoj krškoj stijeni, na 310 m iznad mora i 266 m iznad Vrela Bune.